OMURGANIN FONKSİYONEL ANATOMİSİ ve BİOMEKANİĞİ

İnsan Omurgasının gelişimi embriyonel hayatın triploblastik devresinde 17. günde başlar ve 30 yaşta tamamlanır. Kolumna vertebralis 33 omurgadan oluşur bunların 7 tanesi servikal 12’ si torakal, 5’i lomber bölgede olup hareketli segmentlerdir.5 omurga sakrum’u, 4-5 omurgada koksiks oluşturur.Omurga anatomik ve biyomekanik olarak fontal, sagital ve horizantal düzlemlerde değerlendirilir.
Spinal kolonun primer hareket segmenti “fonksiyonel unit” tir. Anterior segment, posterior segment olarak iki gruba ayırabiliriz. Spinal kolonun ligament ve disk yapıları:
Anterior longitüdinal ligament: Servikal bölgede dar, lomber bölgede geniş ve güçlü bir şekilde uzanır. Disklere gevşek, cisme sıkıca bağlanır.

 

Posterior longitüdinal ligament: End plate ve disklerin posterioruna güçlü, cisme gevşek biçimde bağlıdır.
İlio lumbar ligament: Son iki omurganın transver çıkıntıları ile iliak krest arasında uzanır. Sakro liiak eklem hareketlerini sınırlandırır. Lateral fleksiyon ve bunun stabilitesinde önemlidir.
İntervertebral disk: Anulus fibrosis ve nükleus pulposusdan oluşur. Disk üzerinde bending ve torsiyonel yükler aksiyel kompresyondan daha büyük oranda stres oluştururlar. Fötüsde kartilajinöz end-plateden anulusa doğru tomurcuklanma biçiminde kan damarları penetre olarak diskin beslenmesini sağlar. İkinci- 3. Yataktan sonra difüzyonla beslenme ön plana çıkar.

SERVİKAL OMURGA

1-Üst servikal bölge : Atlanto –aksiyel segment servikal omurganın rotasyon hareketinin yaklaşık yarısını yapar, ligament ve kapsülleri ile aşırı harekete engel olur. C1-C2 lateral mass eklemi sinoviyal yapı içerir.

2-Alt servikal bölge (C3-7) Omurga karpusları torasik ve lomber bölgeye göre daha küçüktür ve esas olarak yük taşıma görevi görür.Genelde bu bölge eklemlerinin sinovyal yapı içermediği kabul edilir. Boyun fleksiyon ve ekstansiyon hareketlerinin ana oluşum bölgesidir.

TORASİK OMURGA

Hareketli servikal ve lomber omurga arasında daha rijid bir bölgedir. Faset oryantasyonundaki değişiklik nedeniyle üst torasik bölge alt torasik bölgeye göre daha fazla aksiyel rotasyon yapar.

LOMBER OMURGA

Kalça eklemi ve lomber omurga gövdenin hareketinden sorumludur. Faset oryantasyonundan dolayı aksiyel rotasyon hareketi kısıtlıdır. L4-5 ve L5-S1 disk bölgesi en fazla fleksiyon ve ekstansiyon hareketine katkıda bulunur.

OMURGADA İNSTABİLİTE

Omurganın normal yükler altında spinal korda ve sinir köklerini hasara uğratmadan, deformite ve ağrıya neden olmadan cevap vermesine stabilite diyoruz.Günlük normal fizyolojik yüklere cevap verememesi,tolere edilmeyen deformite oluşması, nonnakotik aneljeziklere cevap vermeyen ağrı, nörolojik doku hasarı oluşması ise instabiliteden kaynaklanır.Klinik instabilite travma,tümör, cerrahi enfeksiyon v.b. hastalıklar veya bunların kombinasyonu ile oluşabilir.

OMURGANIN FRONTAL VE SAGİTAL PLAN YAPISI

Omurga ön-arka planda dikey bir hat üzerinde yerleşir. C1 spinöz prosesden aşağı inen bir düşey çizgi sakrum ortasından geçer.Omurganın radyolojik olarak değerlendirilebilen pedikül gölgeleri ve spinoz prosesler aynı hat üzerindedir.Birden fazla omurganın bu hat üzerinden sağa veya sola deviye olmasına skolyoz denir.

Omurgaya yan planda bakıldığında ise harmonik eğrilikler olduğunu görürüz.Servikal ve lomber bölgede lordoz, torasik ve sakral bölgede ise fizyolojik kifoz vardır. C1 den çizilen bir düşey çizgi Th12 ve L1 vertebra karpusundan geçerken L3 vertebra bu çizginin önünde yer alır ve çizgi sakrumda pnömontoriumda geçer bu eğrilliklerin artması veya azalması çeşitli nedenlerle olabilir.

Torasik bölge normal eğriliği 15-55o dir. Bunun azalması hipokifoz veya lardoz, artması ise kifoz olarak değerlendirlir.

Ayakta duruş postürünün oluşması için biyomekanik denge, ligament desteği, yeterli kas aktivitesi gerekmektedir. Dinamik yüklerin etkin olduğu bir altivitede, disk üzerndeki gerçek yükler, statik pozisyondan iki kat daha fazladır. Öne doğru eğilmede diskin konkav tarfı bombeleşir, konveks tarafı ise gerilir. Bu durum disk üzerindeki hem kompresif hemde tensil stresleri artırır.
Yük taşıma işlevinde spinal kolonu bir çok faktör etkilemektedir.
a- Obje ve spinal kolon hareket merkezi ilişkisi
b- Objenin şekli, çapı, ağırlığı,dansitesi
c- Omurganın fleksiyon, ekstansiyon ve rotasyon derecesi.
İntraabdominal basıncın oluşmasında transvers ve oblig abdominal kasların önemli fonksiyonu vardır. Bubasıncın artırılması ile erektör spina kasları üzerindeki yükün %40 azalması sağlanır. Bu şekilde spinal kolonun stabilitesi artırılır.

HAREKET

Spinal kolonda hareket “ fonksiyonel unit” ile koordineli işlev sonrası oluşur. Agonis kaslar hareketi başlatp devamını sağlarken, antogonis kaslar hareketi kontrol ve modifiye ederler.

 

Adres: Kükürtlü Mh. Oulu Cad. Başaran Sk. Diniz Apt. No:2 D:4 BURSA
Tel: +90 224 234 45 91 - 234 45 92 Faks: +90 224 234 45 93
e-mail:
skolyoz@omurga.info